Downloaden, okee maar hoe?

 Je klikt op de button in de rechterkolom om aan een font te komen. Daarna komt er een scherm in beeld met gegevens van dat font. Met bovenaan (bij Windows althans) een rijtje commando's. Daarvan moet je de download-knop hebben (rood omcirkeld) 

Klik daar op en de download zal starten. Het font wordt nu binnengehaald in de PC. Volgende stap is het installeren. Dat begint met het openen van het gedownloade bestand, waarna je dit ziet:

De button "Installeren" moet worden aangeklikt, waarna het font wordt opgenomen in de fontenlijst van Windows.

Huisnummers Amsterdam D

 Via een inzending van WandWoorden op Facebook-groep Amsterdam Nostalgisch kwam ik op het spoor van bijzondere huisnummers in Amsterdam. Ze zijn rond 1930 aangebracht op een nieuwe gevel op de hoek van de De Clercqstraat en de Da Costakade. Dit zijn de nummers waar het om gaat:

Ik heb ze gescand en omgezet naar een meer uniform formaat, wat nodig was om de cijfers met elkaar te kunnen combineren. De 9 is in dit proces een beetje gesneuveld, overigens. Na het nodige heen en weer schuiven kwamen de volgende cijfers uit de bus:

Vervolgens wilde ik de cijfers in elkaar laten vloeien, wat is gedaan door het aanpassen van de zogeheten "kerning", afwijkende horizontale afstanden tussen tekenparen. Dat is een beetje op het gevoel gedaan, en wel een aantal keren. Sommige paren bleken elkaar in de weg te zitten, dus moest ik per geval een andere keuze maken. Het resultaat hiervan was als volgt:

Het "font" was bijna klaar, er ontbrak alleen nog een teken voor No (numero). Ook dat was aanwezig op de gevel en ik heb dankbaar gebruik gemaakt van dat ontwerp. Ik heb de positie van de # ervoor gebruikt. Met het volgende resultaat

Het fontbestand kan zoals altijd gedownload worden door het aanklikken van de button in de kolom rechts op deze pagina.

Het font gaat van de tekentafel

 Helaas ga ik niet verder met het lettertype dat Hildo Krop maakte voor het graf van zijn ouders. De teksten op het graf zelf zijn wel te lezen, maar als ik er een gewoon woord mee vormgeef dan wordt het echt niet om aan te zien. Kijk zelf maar:

Daar staat dus aanmaning, maar echt leesbaar is het niet. Dus: het volgende project dient zich aan, een nieuwe letter uit de koker van architect Dick Greiner. 

Een tweede lettertype van Hildo Krop

Na de teksten voor de omslag van Wendingen uit 1931 is het nu de beurt aan een letter uit 1922, het jaar dat de moeder van Hildo Krop overleed. Hij hakte persoonlijk de teksten op het grafmonument, dat nog steeds te vinden is op de begraafplaats in Steenwijk.  

Een omslagletter voor Wendingen uit 1931

Beeldhouwer Hildo Krop tekende de tekst Wendingen voor de omslag van het gelijknamige tijdschrift, Hoofdredacteur van Wendingen was de architect Hendrik Wijdeveld, die een belangrijke rol speelde met betrekking tot de inhoud, vormgeving en typografie. 

Vele architecten en kunstenaars leverden bijdragen aan het tijdschrift. Redacteur J.L.M. (Mathieu) Lauweriks, architect en boekbandontwerper, ontwierp de omslag van het eerste nummer van januari 1918 en bewaakte de eenheid in de vormgeving van het blad.

De omslag die Krop tekende zag er zo uit:

Het door mij gemaakte font kan worden gedownload via de button in de rechterkolom hiernaast

Eindelijk weer een nieuw font

Het heeft geruime tijd geduurd, onder meer vanwege een verhuizing, maar nu is het nieuwe font dan toch beschikbaar. Het is afgeleid van teksten die ooit zijn gemaakt voor een meubelzaak in Woerden. Dat zag er zo uit, met dank aan het archief in Woerden:

Een letter met geprononceerde halve schreven en ook verticale elementen. Daar moest dus een heel font omheen verzonnen worden. Dat lijkt me wel gelukt, zie dit voorbeeld:

En toen kwam de grote vraag: hoe gaat de nieuwe letter heten? Ik zat eerst te stoeien met de plaatsnaam, Woerden, maar dat zou veel mensen niet zoveel zeggen. Tweede optie was het type winkel waar ik de letters van had gehaald, dus iets van Meubelen of zo. Ook niet echt indrukwekkend. Ik liet het een beetje in het midden, eigenlijk.

Ik had wel steeds overleg met een aantal vrienden waaronder Koos Staal en Alexander Overdiep. En toen, begin mei, kregen we bericht dat Alexander plots was overleden. Vanaf dat moment stond de naam van het font voor mij vast. Het werd 

En dat is ook mijn tweede naam. Het font kan worden gedownload op de bekende wijze, namelijk door het klikken op de button in de rechterkolom.

Een handschrift uit Brabant

 Architect Jac Hurks was actief in het westen van de provincie Brabant. Slechts weinige van zijn tekeningen hebben de tand des tijds weten te weerstaan. Hurks zelf schijnt op een bepaald moment het merendeel van zijn tekeningen te hebben weggegooid. Er waren nog wel wat afdrukken bij het archief van een gemeente of bij bewoners van panden die hij ooit tekende.

Langs die laatste weg kreeg ik de beschikking over foto's van zijn kenmerkende handschrift. Zoals het volgende plaatje: 

De letter E springt meteen in het oog en met dat teken als basis kan een compleet font worden bedacht. Natuurlijk hoefde ik niet alle tekens te verzinnen en in redelijk korte tijd had ik het volgende rijtje:

Dan komt de vraag: kleine letters of kleinkapitalen? In dit geval en ook gezien de verdere belettering van zijn tekeningen kwamen de kleinkapitalen het meest in aanmerking.

De handschriften waren uit 1927/28 dus bijna 100 jaar geleden. Toen hadden ze nog geen €-teken en ook geen @ voor mailadressen. Die mocht ik dus ook zelf gaan verzinnen, inclusief speciale tekens zoals de dubbele OO en oo

Sommige delen van de bouwtekeningen hebben te lijden gehad van beestjes, vocht en uitdroging. Hele stukken van de tekst zijn daardoor onleesbaar geworden. Hier een klein fragmentje:

Het font kan weer worden gedownload via de button in de rechterkolom --->

Een serie postzegels uit Nederland Indië

- English is below

Alfred Reinhold Maria Kreisler, geboren in 1888, was de ontwerper van een reeks postzegels voor Nederlands Indië. De serie begint bij 1 cent en loopt door tot 10 cent. Het gaat dan om de zegels met de opdruk NED INDIE in een letter die ik zeer aansprekend vond (en nog steeds vind)

Daar moest ik een font van maken, besloot ik in een creatieve bui. Het kostte een paar maanden maar toen had ik ook wat. Het werd een letter met een geheel eigen uitstraling, opgebouwd vanuit slechts de letters D, E, I en N. Meestal heb ik een wat ruimere basis om een font mee te bouwen, maar deze vier moesten het doen. Pas toen het font klaar was, kwam ik tot de ontdekking dat er ook hogere waarden bestonden, met daarop de beeltenis van koningin Wilhelmina en de tekst NEDERL. INDIE. Twee extra letters dus, de L en de R, die ik zelf ook al had bedacht.

Hier de complete serie van lage waarden, vanaf 1 cent tot 10 cent. Mijn eerste model was de zegel van 5 cent met een mooie kleur blauw. Dat was deze: 

Centraal op het plaatje een waterbuffel, in het Maleis kerbau geheten, wat in het Nederlands Karbouw werd. De Karbouw-serie dus, hoewel er wel stemmen opgingen om de serie te noemen naar de sawah die vooraan staat. Die mening heeft het niet gehaald.

Toen de letter eenmaal klaar was, kwamen er afbeeldingen naar voren met het zelfde lettertype, zoals de officiële verhuiskaart, ook ontworpen door Kreisler

En daar blijkt dat hij de letters toch iets anders had vormgegeven dan ik. Risico van het vak, zullen we maar zeggen. Zie hier de verschillen een beetje duidelijker 

En ook voor deze letter geldt: het is leuk dat hij er is, maar hij gaat pas echt leven als iemand er iets moois mee maakt. Norma van der Horst schreef een mooi boek over de Amsterdamse School in de stad Groningen, onder de titel Stadjesrpaleizen 

A whole series of low value stamps was designed by Alfred Reinhold Maria Kreisler, born in 1888, for the Netherlands Indies. A special letter was used on those stamps to spell the words NED INDIE, Dutch for Netherlands Indies. They look like a lot, but in essence there are only 4 distinct characters: namely D, E, I and N. A small base, but enough for me to design a complete font around it. The fontfile may be downloaded by clicking the button KARBOUW in the right hand column. --->

Lettervirtuoos Anton Kurvers

 Antonius Kurvers (roepnaam Anton) werd in Den Haag geboren op 23 juli 1889. Hij was tekenaar, lithograaf, binnenhuisarchitect, meubelontwerper, textielkunstenaar, decoratieschilder, industrieel ontwerper, grafisch vormgever en boekbandontwerper. Hij was werkzaam in Den Haag tot 1908, daarna in Utrecht tot 1911 gevolgd door Haarlem. Ten slotte werkte Kurvers van 1918 tot 1940 als adjunct-bureauchef bij de Dienst der Publieke Werken van de Gemeente Amsterdam.

Kurvers was ontwerper van openbare gebruiksvoorwerpen (straatmeubilair), zoals de hangende blauwe Gemeentegiro-bus die hij in 1926 bedacht. In de jaren 20 ontwierp Kurvers drie omslagen voor het befaamde tijdschrift Wendingen, onder meer voor het poppen- en marionettennummer uit 1928. Hij overleed op 29 januari 1940.

Het door mij gemaakte font Kurvers is gebaseerd op de volgende letterseries:

Downloaden gaat via de button Kurvers in de rechterkolom --->

Een verstopte eerste steen

 Altijd op zoek naar mooie gebouwen en bijbehorende letters kwam ik terecht in Aerdenhout en wel bij de St. Antoniusschool. Typisch een pand waar je een mooie eerste steen zou kunnen vinden. Om het gebouw heen gelopen, maar geen steen gezien. Na publicaties van de foto's meldde zich een oude bekende. Zij woont in Heemstede en haar kinderen zitten op deze school.

De vraag die ik stelde was "kun jij kijken of er soms een mooie eerste steen in de school zit?" Na een paar dagen kwam het antwoord "ja, die zit er. Ik zal een foto voor je maken". Spannend, want wat voor lettertje zou er op die steen staan? Het antwoord kwam ook weer snel:

Een Latijnse tekst, wat vrij gebruikelijk is voor een katholiek gebouw. De vertaling komt hier op neer:

Heeft mij gelegd
J. Niehus, pastoor
op de feestdag van
St. Antonius in 1932

Het betreft hier St Antonius van Padua en zijn naamdag valt op 13 juni. Het is een uitdagende letter, vooral door het 3D-effect dat wordt veroorzaakt door het uithakken en de belichting. Het kostte moeite om dat een beetje gestileerd in een font op te nemen. Maar dit is het resultaat.

 Er moeten nog een paar kleine hoekjes worden bijgeschaafd, maar dan is het font te downloaden. Even geduld dus nog.

Update op 16 augustus 2023: een paar andere lettertypes hebben even voorrang, de vrijgave van het font St Antonius zal nog even duren.

Een lettertype uit de Baarsjes

De Baarsjes is de naam van een stadsdeel in Amsterdam West en het blijkt dat daar een aantal bijzondere letters te vinden is. Een speurtocht via gebruikers van Facebook en Google Streetview leverde een behoorlijke oogst op. Het was natuurlijk wel de vraag of die letters makkelijk in een font konden worden ondergebracht. Vaak zijn letters getekend op basis van hun positie in een woord. Op een andere plaats in een tekst kan die vorm lastig of zelfs onmogelijk zijn. 

Om toch maar een beginnetje te maken heb ik de handgeschreven tekst van architecten Gulden en Geldmaker op bouwtekeningen voor woningen in de Orteliusstraat gebruikt als uitgangspunt. Die letters zijn een beetje grillig, dus zijn ze gaandeweg wel in een soort keurslijfje geperst, hopelijk zonder het speelse karakter al te veel geweld aan te doen.

De letters zijn ongeveer 100 jaar geleden opgeschreven, in een tijd dat we nog nooit van de euro hadden gehoord. Ook het apenstaartje was niet algemeen in gebruik. Voor een modern font moeten die tekens er wel zijn, dus heb ik ze erbij gemaakt. Andere symbolen zijn wat beter misbaar, zoals het #-teken. Dat is vervangen door het symbool No (verkorting van Numero), zodat je een mooie opsomming kunt maken. Alleen bij hashtags (echte #) in een tekst gaat het dan mis. Ontwerper Koos Staal bedacht het volgende bordje met het teken # In oude teksten werd de OO vaak vervangen door een symbool waarbij de O's in elkaar zijn geschoven. Een mooi voorbeeld is de kopletter van Het Parool. Die geschakelde O's zijn in het font beschikbaar in zowel kapitaal als onderkast, te bereiken via de speciale symbolen van je tekstverwerker. En ja, je kunt ze ook gebruiken om aan te geven dat twee mensen getrouwd zijn:

Het pipe-teken (een lange verticale streep) komt in teksten vrijwel nooit voor, een uitgelezen kans om een typisch Amsterdams symbool toe te voegen. En ook de > en < zijn vervangen, en wel door wijzende handjes. Om met de pipes te beginnen, hier een tekst in een standaard letter en dezelfde tekst in de Rak_Ortelius: 

Met de haakjes kunnen nu wijzende handjes worden gemaakt, zoals in het volgende voorbeeld. De originele tekst was >Downloaden< en dat is nu 

Downloaden van het font kan via de button in de rechterkolom --->

Lettertje Oldenkoppel is nu te downloaden

 Op een gegeven moment moet je de stap nemen, om je kindje de wijde wereld in te sturen. Dat moment is nu wel aangebroken voor het font Oldenkoppel, afgeleid van de letters Oldenhove en Oldenhoeck op panden van architect F.A. Warners.

Oldenhove staat in Den Haag, Oldenhoeck bevindt zich in Amsterdam Zuid. Zoals gebruikelijk staat de downloadbutton in de rechterkolom van dit blog --->

Een tijdelijke oplossing voor oude fonts

 Het was mijn bedoeling om oude fonts, die zo'n 15 jaar geleden zijn gemaakt, in een moderner jasje te steken. Met een wat gelikter letterbeeld en inclusief speciale symbolen zoals de @ en de €. Dat plan ligt er nog steeds, alleen gaat het door tijdgebrek een beetje de mist in.

Vandaar dat ik heb besloten om bepaalde fonts in hun oude vorm weer ter download aan te bieden. Die zijn te vinden onder een knopje met een oud-roze kleurtje (voor zover ik dat met mijn kleurenblindheid kan fabriceren). Een dergelijk knopje komt er dan zo uit te zien: 

Dat geeft mij dan even lucht om het font in de steigers te zetten, strak te trekken en verder op te poetsen. Zodra dat werk is gedaan komt er een nieuw knopje beschikbaar, in de oude vertrouwde kleurstelling.

Uiteraard komen de knopjes in de meest rechtse kolom te staan --->>

Een forse letter uit Den Haag en Amsterdam

Dit is de entree van het gebouw Oldenhove in Den Haag, ooit ontworpen als een appartementengebouw met onderliggende garage en showroom. Architect Warners tekende het allemaal. 

Een kloeke letter, waar ik wel iets me kan. Van dezelfde architect staat in Amsterdam een complex dat de naam Oldenhoeck draagt. En laten daar nou bijpassende kleinkapitalen zijn gebruikt? Toen ik dat doorhad was de stap naar een nieuw font haast onvermijdelijk. 

Het ontwerpproces is nog in volle gang en parallel daaraan moest een pakkende naam voor het nieuwe font worden gekozen. Het diende te beginnen met "Olden", dat was wel duidelijk, maar wat moest daar achter komen te staan? In eerste instantie had ik Oldenmix, maar dat bekte toch niet echt lekker. Na wat heen en weer zoeken op internet kwam ik uit op de volgende naam:

Een oude letter uit Nijmegen

 Af en toe kom je een letter tegen die je nog nooit eerder hebt gezien, zoals deze in de titel van de krant. De foto is afkomstig uit het Regionaal Archief Nijmegen (RAN) en hij is 's avonds gemaakt in 1930. 

De titel van de krant staat in sierlijke letters op de gevel van het kantoor aan de Lange Hezelstraat 21. Die moest ik dus hebben. De zogeheten "onderkast" (kleine letters) is niet aanwezig, dus die is erbij gemaakt.

Het resultaat is inderdaad een bijzonder font, dat kan worden gedownload via de button in de rechterkolom van dit blog ---->

Een lettertje uit Groningen

 Architect Siebe Jan Bouma tekende zo'n 100 jaar geleden een kaart van de stad Groningen, met daarbij de naam in een apart lettertype. Ik vond dat zeer mooi en maakte er een font van dat onder de naam Mokum Stad werd verspreid. Stad is de aanduiding van de Groningen als hoofdstad van de gelijknamige provincie. De kaart zag er zo uit:

Ik heb alleen de vette letters gebruikt, de magere variant dus niet. In plaats van onderkast heeft het font kleinkapitalen, omdat ik dat een meer evenwichtig beeld vond. Zie hier het resultaat 

Als laatste moet de kerning nog worden geregeld, de optische afstand tussen de verschillende letters. Dat duurt nog even en dan is het font te downloaden.

Bij het aanpassen van het lettertype heb ik een paar keuzes gemaakt. Zo is het symbool # gesneuveld en vervangen door een ouderwetse No. Dat staat alleen gek als er een hashtag van Twitter afgebeeld moet worden.

Voorts zijn de > en < afgeschaft, omdat die in gewone teksten nauwelijks voorkomen. In plaats daarvan krijg je nu wijzende handjes, zoals hier te zien: 

Downloaden gaat via de knop in de rechtse kolom ----------------------------->

Een verborgen letter uit Utrecht

 Op de hoek van de Hobbemastraat en de Paulus Potterstraat in Utrecht staat de Wilhelminakerk, een gebouw van architect H.F. Mertens uit 1930. Het pand is opgetrokken in de stijl van de Amsterdamse School, en past daarmee goed in de rest van de bebouwing van de buurt.

In het portaal van het gebouw is een gedenksteen aangebracht met een inscriptie in een uniek lettertype. Toen ik dat zag, was ik meteen verkocht en wist ik dat er een font van gemaakt moest worden. Die steen ziet er zo uit:

Ik heb geprobeerd om het eigen karakter van het lettertype zoveel mogelijk te behouden, inclusief de S die misschien een beetje te dik is. Maar dit zorgt wel voor de nodige charme van het font.

Het font kan worden gedownload via de button in de kolom hier rechts -->

Letters uit het postkantoor Utrecht

 Het lettertype Rak Neude is afgeleid van de teksten op beeldhouwwerk in de centrale hal van het voormalige postkantoor. Die beelden stonden er overigens niet meteen, want ze werden te duur gevonden. Dit leidde bij de opening van het nieuwe hoofdpostkantoor in 1924 tot teleurgestelde reacties, zoals in deze krant uit 1924.

Een jaar later werd voorzichtig een beginnetje gemaakt met de verdere aankleding van het gebouw. Als eerste volgden in 1925 de twee stenen leeuwen aan weerszijden van de grote ingang:

Het publiek zorgde voor een inzameling, zodat er geld kwam voor het maken van de zes zwarte beelden die nu nog steeds het gezicht van de paraboolvormige hal bepalen. In 1929 werden die beelden voor het eerste onthuld: 

De beelden zijn voorzien van een forse belettering, uitgehakt van boven naar beneden. Het kostte even moeite om die letters keurig naast elkaar te plaatsen. Het alfabet werd compleet gemaakt en uitgebreid met cijfers, leestekens en diakritische karakters. Ook moderne symbolen, zoals de @ en de € zijn in het font opgenomen.

Hieronder een voorbeeld van de letters op het beeld dat Australië voorstelt. Het font kan worden gedownload via de button in de rechterkolom ---->

Hoe maak je papieren letters voelbaar?

 Dat kan, door ze niet op een vel af te drukken, maar door ze te maken in een ander materiaal. Dat kan steen zijn, of metaal of hout. De vraag is dan wel, hoe je dat doet?

Ik ging te rade bij Hans Neijts van Goochem Design in Amsterdam. Uitgangspunt was deze tekst, gecomponeerd in mijn nieuwe font Mokum Anno (komt binnenkort beschikbaar als download):

Sophie is de naam van mijn kleindochter en toevallig ook die van de dochter van Hans. Allebei op bekend terrein dus, met dien verstande dat ik veel weet van letters en hout voor Hans bijna geen geheimen heeft. De tekst werd ingevoerd in de computer, waar er een vorm van werd gemaakt waarmee de freesmachine aan de slag kon.

Na enige bewerkingen was de tekst geschikt om door de freesmachine verwerkt te worden. Daarmee kun je een houtenplankje de gewenste vorm geven. De freesmachine ziet er overigens zo uit:

Na wat instellingen, zoals het bepalen van de maximale grootte van het werkstuk en het plaatsen van de klemmen kon het proces beginnen. En dan gebeurt er dit:

Er wordt een lijn gefreesd die precies overeenkomt met het model van de tekst zoals die op papier was gezet. Na het frezen moest nog even een randje worden afgezaagd:

En dan heb je twee (eigenlijk drie) stukjes hout. Het ene met de gewenste tekst en de rest kan in de afvalbak.

Fascinerend om te zien hoe een tekst op deze manier ontstaat. De combinatie van typograaf en houtbewerker is een goede match, dat blijkt wel.